ABD ve İran arasındaki 6 milyar dolarlık varlık görüşmeleri yeniden başlıyor

İki taraf, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ateşkesin uzatılmasına yönelik anlaşmanın imzalanmasından bu yana henüz yüz yüze bir görüşme gerçekleştirmedi.

ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, İran ateşkesi ve Lübnan dahil bölgesel konuları içeren temaslarda bulunmak üzere salı günü Katar'da görüşmeler yürüttü.

Ancak Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, bu temasların Katarlı arabulucularla yapıldığını vurgulayarak, ABD heyetinin İranlılarla müzakere amacıyla orada bulunmadığını açıkladı.

ABD heyeti, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücreti alma planının detaylarını ve bu planın Umman tarafından sunulan seyir hizmetleri ücreti teklifleriyle nasıl ilişkilendirileceğini netleştirmeyi amaçlıyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki kontrol anlaşmazlığı

17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına yönelik doğrudan temasların yeniden kurulamaması, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari petrol tankeri trafiği üzerinde kontrol sağlama kararlılığından kaynaklanıyor.

Ayrıca İran'ın, geçen hafta İsrail, ABD ve Lübnan hükümeti arasında müzakere edilen Lübnan ateşkes teklifine karşı çıkması da gerilimi artırıyor.

Hürmüz Boğazı'nda hafta sonu tarafların karşılıklı ateş açması müzakereleri riske atarken, 17 Haziran'dan itibaren tamamlanması için 60 günlük süre tanınan nükleer program görüşmelerine henüz başlanmadı.

Tahran'da düzenlenen basın toplantısında konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Fransa ve İngiltere gibi Avrupalı güçleri Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizleme çalışmalarına dahil olmamaları konusunda uyardı. Bekayi, İran'ın sorumluluklarının farkında olduğunu ve dış müdahalelerin durumu sadece karmaşıklaştıracağını belirtti.

Geçiş ücretleri tartışılıyor

Batılı güçler İran'ın ticari gemilere geçiş ücreti uygulama planına itiraz ederken, Umman'ın belirli hizmetler için ücret alınmasını öngören planını tartışmaya daha sıcak bakıyor.

İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf salı günü devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki egemenliğin İran ve Umman'a ait olduğunu, boğazdaki trafiğin İran tarafından belirlenen düzenlemelere tabi olduğunu ifade etti.

Kalibaf, mutabakat zaptı uyarınca ücretsiz geçiş hakkının sadece 60 gün için geçerli olduğunu ekledi.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), Umman yakınlarında yeni bir deniz rotası açılmasına yönelik İran ile gayriresmi görüşmeler yürütüyor.

Geçen hafta iki gemiye düzenlenen saldırıların ardından IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, İran ile görüşmek üzere rotayı geçici olarak askıya aldı.

Denizcilik takip firması Kpler'in verilerine göre, pazartesi günü boğazdan 40 gemi geçiş yaptı. 28 Şubat'ta başlayan çatışmalardan bu yana yüzlerce gemi ve yaklaşık 10 bin denizci bölgede mahsur kaldı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, yaşanan zorluklara rağmen diplomatik sürecin devam edeceğini ve uygulama aşamasında bu tür sınamaların beklendiğini kaydetti.